Ομοιοπαθητική διαγνωστική προσέγγιση της λεισμανίωσης του σκύλου

 Συγγραφείς: Κ. Λουκάκη* , Γ. Κιρκιλέση**
*Κτηνίατρος, Cert. I.A.V.H., Cert. M.I.H.R.A.
**Κτηνίατρος, Cert. M.I.H.R.A.

Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο 9ο Πανελλήνιο Κτηνιατρικό Συνέδριο, Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2002 και Δημοσιεύθηκε στο Περιοδικό Εναλλακτική Κτηνιατρική κατά Φύσιν , Τεύχος 9.

Λέξεις κλειδιά: Ομοιοπαθητική προσέγγιση , ιδιοσυγκρασιακά χαρακτηριστικά, τροποποιητικές συνθήκες συμπτωμάτων, λεισμανίωση. 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η αποφυγή της απομόνωσης, η συνεισφορά όχι μόνο στη γνώση αλλά και στη διατήρηση της ενότητας, πρέπει να αποτελεί μόνιμη υποχρέωση των επιστημόνων.
Για τη λεισμανίωση, νόσημα που απασχολεί ευρύτατα τους 'Έλληνες κτηνιάτρους, υπήρξαν κατά καιρούς και θα συνεχίσουν να υπάρχουν, έντονες αντιπαραθέσεις, όμως αυτή η νοσολογική οντότητα μπορεί να συνεισφέρει στη διατήρηση της ενότητας της κτηνιατρικής κοινότητας, αποτελώντας σημείο επαφής τελείως διαφορετικών προσεγγίσεων, εξαιτίας της πολυσυστηματικής προσβολής του οργανισμού του ζώου.
Η λεισμανίωση είναι ένα παρασιτικό νόσημα των ζώων και του ανθρώπου σε ολόκληρο τον κόσμο, (εκτός της Αυστραλίας και της Ανταρκτικής), για περισσότερο από 200 εκατομμύρια χρόνια. Στη χώρα μας οφείλεται στα πρωτόζωα παράσιτα του γένους Leishmania infantum, που μεταδίδονται στους ξενιστές με το τσίμπημα σκνιπών. 
Η διαγνωστική προσέγγιση του προσβλημένου από λεισμανίωση σκύλου, από τον κτηνίατρο, ακολουθεί φυσικά κατά πρώτον την κλασσική οδό δια μέσου:
 α) αποτελεσμάτων διαφόρων εργαστηριακών εξετάσεων, οι οποίες επιλέγονται με διάφορα κριτήρια β) αναμνηστικού ιστορικού και κλινικής εικόνας, όπου καταγράφονται συμπτώματα από όλα τα συστήματα του οργανισμού των ζώων, ακόμη και σε ψυχοδιανοητικό επίπεδο, τα οποία μπορούν να εμφανιστούν 1 μήνα έως 18 μήνες μετά την μόλυνση .
 
Η ομοιοπαθητική, ως ολοκληρωμένο εναλλακτικό σύστημα διάγνωσης και θεραπείας, μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στον κτηνίατρο να προσθέσει επιπλέον όπλα στη φαρέτρα της διαγνωστικής και θεραπευτικής αντιμετώπισης αυτού του νοσήματος.  
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η Υγεία είναι η πλήρης σωματική, ψυχοδιανοητική, κοινωνική ευεξία (ομοιοστασία του οργανισμού) και η απουσία κάθε νοσηρού φαινομένου.
 Οι ακολουθούντες την ομοιοπαθητική διαγνωστική και θεραπευτική μέθοδο, υιοθετούν πλήρως τον παραπάνω ορισμό, θεωρώντας ότι η ασθένεια δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η διαταραχή της ομοιοστασίας σ' ένα οργανισμό, ο οποίος μετά από αυτό, οδηγείται σε κατάσταση μη υγείας.
Είναι γνωστό ότι το κάθε παράσιτο, και φυσικά η λεισμάνια δεν αποτελεί εξαίρεση, αναπτύσσει μια ιδιαίτερη σχέση με τον ξενιστή στον οποίο παρασιτεί. 
Σκοπός του κάθε παρασίτου είναι να επιζήσει εισερχόμενο στον οργανισμό, χωρίς φυσικά να τον καταστρέψει, διότι τότε θα υπάρξει και η δική του καταστροφή. Τα συμπτώματα και οι αντιδράσεις, που εμφανίζονται μετά από κάθε εισβολή και μόλυνση σε όλους οργανισμούς, δεν είναι τίποτε άλλο παρά ενδείξεις μιας ανεπιτυχούς σχέσης μεταξύ ξενιστή και παρασίτου, η οποία οφείλεται είτε στη μολυσματικότητα του παρασίτου και την πυροδότηση μεγάλης αντίδρασης εκ μέρους του ξενιστή, είτε στην ανοσοκαταστολή, στην οποία βρίσκεται ο ξενιστής. Ο συνδυασμός των δύο αναφερόμενων καταστάσεων συνυπάρχει σε πολλές παρασιτικές ασθένειες και οφείλουμε να τον λαμβάνουμε υπόψη μας, τόσο κατά τη διάγνωση, όσο και κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής αγωγής .
Η εισβολή λοιπόν των παρασίτων της λεισμάνιας διαταράσσει την ομοιοστασία του οργανισμού του σκύλου και τον υποχρεώνει να αναπτύξει μηχανισμούς άμυνας, οι οποίοι διέπονται από τους κανόνες και τις παραδοχές την ανοσολογίας, αλλά όμως, κατά την ομοιοπαθητική άποψη επηρεάζονται και από την ιδιοσυγκρασία του ζώου, η οποία αποτελεί και τη λυδία λίθο στη διαφορετικότητα της εκδήλωσης των συμπτωμάτων, όπως συχνά παρατηρείται στα μολυσμένα ζώα.
 Στην ομοιοπαθητική διαγνωστική προσέγγιση οφείλουμε να εφαρμόσουμε θεμελιώδεις αρχές. Επιγραμματικά αναφέρουμε: 1) την αρχή των ομοίων, 2) την αρχή του ομοιοπαθητικού στόχου, 3) την αρχή της καταπίεσης των ασθενειών, ταυτόχρονα λαμβάνονται σοβαρά υπόψη: α) η μιασματική θεωρία και β) η θεωρία της ζωτικής δύναμης . 
Στην παρούσα εργασία γίνεται παρουσίαση δύο διαγνωστικών προσεγγίσεων από ομοιοπαθητικής πλευράς. Οι προσεγγίσεις αυτές εκφράζουν τις δύο διαγνωστικές και θεραπευτικές τάσεις, που επικρατούν στο χώρο της ομοιοπαθητικής κτηνιατρικής, αφενός την ομοιοπαθητική ιδιοσυγκρασιακή προσέγγιση και αντιμετώπιση των περιστατικών (idiosyncratic homoeopathy) και αφετέρου την ομοιοπαθητική προσέγγιση και συνταγογράφηση μόνο διαμέσου της καταγραφής των σωματικών συμπτωμάτων κυρίως, όπως αναφέρονται στα repertories (repertorising homoeopathy). 

ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ
 
Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η ιδιοσυγκρασία του κάθε ζώου είναι το βασικό κλειδί για τη διάγνωση και την τελική επιλογή του ομοιοπαθητικού φαρμάκου, το οποίο θα χορηγηθεί σε αυτό. 
Ως ιδιοσυγκρασία ορίζεται το σύνολο των ειδικών χαρακτηριστικών και εκδηλώσεων ενός ζώου, όταν βρίσκεται σε κατάσταση υγείας ή ασθένειας και εκδηλώνεται σωματικά και ψυχοδιανοητικά. 
Οι παράγοντες, που επηρεάζουν την ιδιοσυγκρασία, είναι τόσο εσωτερικοί, οι οποίοι αφορούν την κληρονομικότητα και το ενεργειακό δυναμικό του ζώου (ζωτική δύναμη), όσο και εξωτερικοί οι οποίοι αφορούν το φυσικό περιβάλλον (τον τόπο και τις συνθήκες διαβίωσης), τα άλλα ζώα και τέλος την επιρροή, που ασκεί ο άνθρωπος στο ζώο.
Κατά την ιδιοσυγκρασιακή προσέγγιση της λεισμανίωσης, το ζώο αντιμετωπίζεται σαν ασθενής μοναδικός, ο οποίος βρίσκεται σε κατάσταση μη ομοιοστασίας, αναπτύχθηκαν παράσιτα εντός του και αδυνατεί να ζήσει αρμονικά μαζί τους. Μπορεί ήδη να εμφανίζει σωματικές αντιδράσεις, μπορεί να εμφανίζει μόνο ψυχοδιανοητικές αντιδράσεις, μπορεί όμως απλά να είναι φορέας και ένας εν δυνάμει ασθενής από λεισμανίωση, οργανισμός. 
  Το ομοιοπαθητικό ιδιοσυγκρασιακό διαγνωστικό ιστορικό μας υποχρεώνει να προσεγγίσουμε το ζώο σε δύο επίπεδα:
  Α) Ο κτηνίατρος καταγράφει διαμέσου συγκεκριμένου ερωτηματολογίου στοιχεία, τα οποία αφορούν το σύνολο του οργανισμού. Τα στοιχεία αυτά αφορούν τη συμπεριφορά του ζώου κατά την παρούσα νοσηρή κατάσταση, αλλά και πριν αυτό νοσήσει. Καταγράφονται επίσης στοιχεία, όπως η ηλικία, το φύλο, η ράτσα, ο τόπος και οι συνθήκες διαμονής, ο τρόπος απόκτησης του ζώου, το γενεαλογικό δένδρο του, τα προβλήματα των γεννητόρων κλπ. Γίνεται διακριτική προσπάθεια να καταγραφούν στοιχεία, που αφορούν και τον ιδιοκτήτη. Τα στοιχεία αυτά, ονομάζονται ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. 
Στο ανθρώπινο ομοιοπαθητικό ιστορικό είναι τα στοιχεία, που ο ασθενής απαντά με το ''εγώ ή εμένα μου συμβαίνει…'' Είναι τα στοιχεία, που ο ιδιοκτήτης θα βάλει τη δική του σφραγίδα. Στη κτηνιατρική ομοιοπαθητική έχει σημασία ο κτηνίατρος να γνωρίζει πολύ καλά τη φυσιολογική συμπεριφορά της φυλής του σκύλου, που καλείται να διερευνήσει και να αξιολογήσει τις απαντήσεις των ιδιοκτητών.
Συγκεντρώνονται πληροφορίες για τo:
1) Πως το ζώο βιώνει τη ζέστη ή το κρύο, λαμβάνοντας υπόψη τις κλιματολογικές συνθήκες του τόπου διαβίωσης κάθε ζώου. 
2) Αν αναδίδει κάποια χαρακτηριστική οσμή, δύσοσμη ή όχι, διαφορετική φυσικά από την συνηθισμένη. Πώς , πότε, με τι η οσμή επηρεάζεται.
3) Τι γεύσεις προτιμά ( κυρίως όξινες γεύσεις, γλυκά, λιπαρά, πικάντικες γεύσεις, προϊόντα γάλακτος, φυσικά και εδώ καθοριστικό ρόλο παίζουν οι διατροφικές του συνήθειες και το γεγονός, ότι είναι σκύλος).  
O τρόπος λήψης φαγητού (λαιμαργία, επιλογή τροφής, μίζερη λήψη τροφής, φυσιολογική λήψη, αργή λήψη) είναι στοιχείο που καταγράφεται.
4) Αν είναι ζωηρό, παιχνιδιάρικό, νευρικό, ή ήρεμο ( ο ιδιοκτήτης δίνει περιγραφή και λαμβάνεται υπόψη από τον κτηνίατρο η φυλή του ζώου).
5) Αν προσαρμόζεται εύκολα σε νέες συνθήκες διαβίωσης και αν δύσκολα αλλάζει τρόπους και συμπεριφορές. 
6) Αν θέλει χάδια, από ποίους , πότε, πόσο.
7) Τον τρόπο που επιλέγει να ζητήσει κάτι.
8) Πώς αντιδρά, όταν το μαλώνουν και πώς συμπεριφέρεται μετά. Αν καταστρέφει αντικείμενα δικά του ή των ιδιοκτητών, γιατί και πότε.
9) Αν προτιμά να έχει παρέα και σε ποιο βαθμό την επιζητεί, πώς αντιδρά όταν μένει μόνο του και πώς όταν επιστρέψουν οι ιδιοκτήτες.
10) Πώς είναι η σχέση του με ξένους και γνωστούς στον χώρο του και έξω από αυτόν
11) Πώς είναι η σχέση του με τα άλλα ζώα γνωστά ή άγνωστα, στον χώρο του και έξω από αυτόν.
12) Πώς συμπεριφέρεται στο κτηνιατρείο και στον κτηνίατρο.
13) Αν έχει φοβίες και τι είδους.
14) Ποία είναι η σεξουαλική του συμπεριφορά.
15) Ποία είναι η σχέση του με το υγρό στοιχείο.
16) Κάτι χαρακτηριστικό ή πολύ ιδιαίτερο που παρουσιάζει η συμπεριφορά του.

Β) Στην συνέχεια καταγράφονται τα ΕΙΔΙΚΑ στοιχεία. 
Τα στοιχεία αυτά, αφορούν κυρίως σωματικά συμπτώματα και ιδιαίτερα τα συμπτώματα, που προκαλούνται από το παράσιτο και όχι μόνο. Φυσικά καταγράφονται κατά σύστημα, σύμφωνα με την ομοιοπαθητική μεθοδολογία. 
Αυτά τα στοιχεία απαντούν στις ερωτήσεις, πως, πού , πότε , τι , με τι, γιατί , πόσο. Προσπαθούμε να καθορίσουμε ακριβώς τις τροποποιητικές συνθήκες που επηρεάζουν τα συμπτώματα, ο αγγλικός όρος που χρησιμοποιείται, είναι modalities. Ο όρος modification, (δηλαδή τροποποίηση), δείχνει πως ακριβώς εκδηλώνεται το σύμπτωμα, που εκδηλώνεται, τι το επηρεάζει, με τι καλυτερεύει ή χειροτερεύει, γιατί έχει εμφανισθεί. 'Εχει σημασία η ακριβής περιγραφή του συμπτώματος και καταγράφονται όλα τα στοιχεία που συγκεντρώνονται σε φυσικό, λειτουργικό και βιοχημικό επίπεδο.
Δίνεται ιδιαίτερη σημασία στο περίεργο και στο ειδικό, δηλαδή οτιδήποτε είναι έξω από τη συνήθη φυσιολογική λειτουργία ή δείχνει περίεργο και διαφορετικό από τη συνήθη και αναμενόμενη εξέλιξη ενός φαινομένου. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι τα συνοδά συμπτώματα. Αυτά είναι συμπτώματα που δεν προκαλούνται από τη λεισμανίωση και οφείλονται είτε σε παλαιότερες παθολογικές καταστάσεις, είτε συνυπάρχουν, παρόλο που δεν σχετίζονται με αυτήν. Πολλές φορές αυτά τα συμπτώματα δεν αναφέρονται από τον ιδιοκτήτη, ούτε είναι εμφανή και ο κτηνίατρος οφείλει όχι μόνο να ρωτήσει, να τα καταγράψει αλλά και να τα αξιολογήσει ανάλογα, ανεξάρτητα αν η ένταση τους δεν επηρεάζει την υγεία του ζώου τη δεδομένη χρονική στιγμή.
Η διαβάθμιση της έντασης οποιουδήποτε συμπτώματος Γενικού ή Ειδικού καταγράφεται όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά. Η κτηνιατρική ομοιοπαθητική εμπειρία είναι καθοριστικός παράγοντας, τόσο στη μεθοδολογία λήψης, όσο και 
στον χαρακτηρισμό έντασης και αναλυτικής καταγραφής των συμπτωμάτων. 
 Η καταγραφή όλων των παραπάνω, μας βοηθά στην αναζήτηση της μιασματικής προδιάθεσης του ζώου, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο, τόσο στην παρούσα εικόνα της λεισμανίωσης, όσο και στην εξέλιξη της, πάντοτε βέβαια μέσα από την ομοιοπαθητική οπτική της ανάλυσης της ασθένειας.
Η μιασματική προσέγγιση βασίζεται στη μιασματική θεωρία, η οποία και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ιδιοσυγκρασιακής διαγνωστικής ομοιοπαθητικής . Η μιασματική κατάταξη του ζώου μας δίνει τη δυνατότητα, να οδηγηθούμε σε ομαδοποιήσεις ιδιοσυγκρασιακών ομοιοπαθητικών φαρμάκων και να γίνει διαφορική ομοιοπαθητική διάγνωση, γιατί ας μη ξεχνούμε ότι, ο αριθμός των ομοιοπαθητικών φαρμάκων και κατά αναλογία και των ομοίων ομοιοπαθητικών ιδιοσυγκρασιακών εικόνων, είναι πολυάριθμος.
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 
Η μέθοδος αυτή είναι τμήμα της προηγούμενης, αλλά εφαρμόζεται και ως ανεξάρτητη διαγνωστική μέθοδος. Δεν θεωρείται ότι καταγράφει υποκειμενικές παρατηρήσεις και είναι πιο εύκολα εφαρμόσιμη, ιδιαίτερα για τον ασχολούμενο μικρό χρονικό διάστημα με την ομοιοπαθητική, κτηνίατρο. Είναι δυνατόν να επιλεγεί μόνο όταν υπάρχουν σωματικά συμπτώματα λεισμανίωσης, τα οποία μπορούν να καταγραφούν. 
Είναι σημαντικό, ότι πρέπει να αναζητηθούν στοιχεία, από κάθε σύστημα του οργανισμού του μολυσμένου ζώου και φυσικά να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις τροποποιητικές συνθήκες, που χαρακτηρίζουν το κάθε σύμπτωμα.
Αναφέρουμε ενδεικτικά την πλέον σημαντική, από ομοιοπαθητική προσέγγιση καταγραφή της συμπτωματολογίας της λεισμανίωσης, την οποία θα αναζητήσουμε στο repertory, κατά σύστημα, λαμβάνοντας υπόψη τη χαρακτηριστική ομοιοπαθητική ορολογία: 
 
**( αν γινεται τα παρακάτω να γίνουν 4 στήλες για οικονομία σελίδων…..μεχρι τη ΣΥΖΗΤΗΣΗ)

ΝΟΗΤΙΚΟ-ΝΕΥΡΙΚΟ
Απάθεια, 
  αδιαφορία προς το περιβάλλον
Αδράνεια,
Διάθεση, 
  εναλλασσόμενη, ευμετάβλητη
Διανοητική αδυναμία,
Ληθαργικότητα

ΟΦΘΑΛΜΟΣ
Αναιμία, 
  επιπεφυκότας
Έκκριμα, 
  βλεννώδες, πυώδες, αιμορραγικό,
  την ημέρα, τη νύχτα, γκρίζο,
  πράσινο, κίτρινο, λευκό, 
  δύσοσμο, ερεθιστικό, παχύρρευστο, λεπτόρρευστο
Αιμορραγία στον πρόσθιο θάλαμο
Δερματικές αλλοιώσεις γύρω από τους οφθαλμούς,
  εκζεματοειδείς,  
  αποφολίδωση,
  κνησμός
Φλεγμονή,
  του κερατοειδούς,
  του επιπεφυκότα, 
  της ίριδας, 
  του χοριοειδούς χιτώνα.
Οίδημα,
  των βλεφάρων, 
  του κερατοειδούς
Εξέλκωση, 
  του κερατοειδούς, 
  του επιπεφυκότα, 
  των βλεφάρων
ΑΥΤΙ
Πτερύγια, 
  πιτυρίαση, 
  αποφολίδωση,
  φυσαλίδες,
  κνησμός ,
  ερυθρότητα
ΜΥΤΗ
Καταρροή,
  Δεξιά, αριστερά,
  Χρόνια,
  Την ημέρα, τη νύχτα,
  Συνοδευόμενη από Επιπεφυκίτιδα,
  Βήχα,
  Επίσταξη, 
  Σιελόρροια, 
  Βελτιώνεται ή επιδεινώνεται σε ανοιχτό χώρο
Αποχρωματισμός,
  Αποφλοίωση
Έκκριμα,
  Συνεχές, διαλείπον
  Υδαρές, παχύρρευστο, βλεννώδες, πυώδες, αιμορραγικό, ερεθιστικό, δύσοσμο
  Λευκό, καφέ, κίτρινον, μαύρο
  Αποκολλιέται εύκολα ή δύσκολα
Ρωγμές,
  Στο ακρορρίνιο,
  Στους ρώθωνες
Ξηρότητα,
  Εσωτερικά,
  Εξωτερικά
Επίσταξη,
  Το πρωί, το μεσημέρι, το απόγευμα, το βράδυ
  Περιοδική, επίμονη
  Συνοδεύεται από:
  Αναιμία,
  Καταρροή, 
  Βήχα,
  Εμετό, 
  Γενικευμένη αιμορραγία
  Αδυναμία
Εναλλαγή με έξοδο αίματος από το στόμα
Μετά από:
  μπάνιο, 
  εκνευρισμό,
  φτάρνισμα, 
  φαγητό,
  υπερκόπωση,
  υπερθέρμανση
Αίμα:
  Χρώματος,
  λαμπερού, σκοτεινού, ανοιχτού,
 Υδαρές, με πήγματα, ινώδες, ερεθιστικό , δύσοσμο
Κατά τη διάρκεια πυρετού
Κατά τη διάρκεια ύπνου
Κνησμός
Τραύματα
Όζοι
Απόφραξη,
  Δεξιά, αριστερά, εναλλαγή
  Χρόνια,
  Συνοδεύεται από:
Επίσταξη
Δακρύρροια
Αποξηραμένες εκκρίσεις στους ρώθωνες
Έλκη,
  Αριστερά, δεξιά, 
  Επώδυνα,
  Με κίτρινες εσχάρες
ΠΡΟΣΩΠΟ
Ατροφία μυών
Δερματικές αλλοιώσεις

ΣΤΟΜΑ
Αποχρωματισμός,
  Ούλα
  ωχρά, λευκά
Ελκώδης στοματίτιδα
ΣΤΟΜΑΧΟΣ
Όρεξη,
  Πρωί, μεσημέρι, απόγευμα, βράδυ, νύχτα
  Με ιδιοτροπίες
  Με εναλλαγές
  Μειωμένη, αυξημένη
  Αυξημένη: συνοδευόμενη από αδυναμία,
  Κατά τη διάρκεια πυρετού
  Συνοδευόμενη από δίψα ή όχι
  Υπερβολική,
  Συνοδευόμενη από απίσχνανση
  Απώλεια όρεξης
Δίψα,
  Πρωί, μεσημέρι, απόγευμα, βράδυ, νύχτα
  Αυξημένη, μειωμένη
  Για μικρές ποσότητες υγρών
  Κατά τη διάρκεια πυρετού
  Απουσία δίψας
ΚΟΙΛΙΑΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ
Ασκίτης, συνοδευόμενος από:
  Σκλήρυνση του ήπατος
  Μετά από φλεγμονή της σπλήνας
Ατροφία των μυών
Διόγκωση,
  Ήπατος,
  Σπληνομεγαλία
Σκληρή,
  Περιοχή του ήπατος
  Περιοχή της σπλήνας
Πόνος
  Περιοχή του ήπατος
  Περιοχή της σπλήνας
ΑΠΕΥΘΥΣΜΕΝΟ
Διάρροια,
  Πρωί, μεσημέρι, απόγευμα, νύχτα,
  Οξεία, χρόνια, περιοδική,
  Κατά τη διάρκεια διαλείποντος πυρετού
  Με αέρια, συνοδευόμενα από εκούσια έξοδο κοπράνων
  Με ή χωρίς πόνο 
  Με χωρίς αδυναμία
Ακούσια έξοδος κοπράνων
ΚΟΠΡΑΝΑ
Αιμορραγικά,
  Με εναλλασσόμενη μορφή,
  Μικρή ή μεγάλη ποσότητα, συχνά
  Μαλακά ,αφρώδη, λεπτόρρευστα, με άπεπτες τροφές, με βλέννες, σκουρόχρωμα, ανοιχτόχρωμα, πράσινα, γκρι, καφέ, δύσοσμα, χωρίς οσμή
ΝΕΦΡΑ
Φλεγμονή, 
  Του παρεγχύματος,
  Οξεία
Πόνος στην περιοχή των νεφρών,
  Δεξιά, αριστερά
Επίσχεση ούρων
ΟΥΡΟ
Λευκωματουρία, Αιμορραγικό,
  Θολό, ανοιχτόχρωμο, σκουρόχρωμο, καφέ, κίτρινο, πράσινο ,μαύρο ,ερυθρό, άχρωμο
  Μικρή ή μεγάλη ποσότητα ,δύσοσμο, χωρίς οσμή, 
  παχύρρευστο, λεπτόρρευστο, γλοιώδες
Ίζημα,
  Βλεννώδες ,πυώδες, αιμορραγικό, καφέ, κόκκινο, κίτρινο
Ειδικό βάρος,
  Αυξημένο, μειωμένο
ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ
Οσφυική χώρα,
  Κάμψη, πόνος
Ατροφία μυών, Οπισθότονος, Παράλυση
Δυσκαμψία,
  Πρωί, μεσημέρι, βράδυ, νύχτα,
  Σε στάση, σε κίνηση
  Με πόνο
  Αυχενική χώρα, θωρακική χώρα, οσφυική χώρα
Αδυναμία,
  Πρωί, μεσημέρι , βράδυ, νύχτα
  Μετά από άσκηση
ΑΚΡΑ
Σκληρύνσεις στα πέλματα
Ψυχρότητα του κάτω τμήματος των άκρων
  Δεξιά, αριστερά
  Πρωί, μεσημέρι, απόγευμα, νύχτα
  Με πόνο, 
  Με παράλυση  
Δερματικές αλλοιώσεις
Απίσχνανση
Παρονυχία,
  Πυώδης
  Γαγγραίνωδης
Χωλότητα,
  Πρωί, βράδυ, νύχτα,
  Στην αρχή της κίνησης
  Δεξιά, αριστερά
  Από τον ώμο, τον αγκώνα, τον καρπό, το ισχίο, το γόνατο, τον ταρσό, τα δακτυλα, 
  Κατά τη διάρκεια του πυρετού
 Βελτιώνεται ή χειροτερεύει με την κίνηση, με τη στάση
Νύχια, εύθραστα, γαμψά, παραμορφωμένα , αποξηραμένα, παχυμένα, μεγαλώνουν γρήγορα
Πόνος στις αρθρώσεις, 
  περιφερόμενος, σε στάση, σε κίνηση, 
  βελτιώνεται ή επιδεινώνεται με κρύο ή τη ζέστη
Παράλυση, 
  σταδιακή, 
  με ψυχρότητα των άκρων, 
  δεξιά, αριστερά, 
  σπαστική, χαλαρή
Δυσκαμψία, αρθρώσεις, 
  με οίδημα, 
  ώρα της ημέρας
  σε κίνηση, σε στάση (αναλυτικά για κάθε άρθρωση)
Οίδημα
Έλκη
Αδυναμία
ΠΥΡΕΤΟΣ
Πρωί, μεσημέρι, απόγευμα, βράδυ, νύχτα
  Λόγω φλεγμονής
  Διαλείπων,
  Με σπληνομεγαλία
  Με ηπατομεγαλία
ΔΕΡΜΑ
Ρωγμές,
  Βαθιές, 
  Αιματηρές, δύσοσμες
  Ελκώδεις, με πόνο
Αποχρωματισμός σε κηλίδες,
  Με κνησμό,
  Μαύρο, καφέ, κίτρινο, ερυθρό
Ξηροδερμία, τραχύ δέρμα
Φλύκταινες,
  Αιματηρό περιεχόμενο, πυώδες
  Με πόνο, με κνησμό, με εξέλκωση
Εφελκίδες, σε περιγεγραμμένα σημεία, 
  Λευκές, κίτρινες
Τρίχες πέφτουν
Οζίδια, ευαισθησία, με κνησμό ,ερυθρά
Κνησμός,
  Πρωί, βράδυ, νύχτα,
  Βελτιώνεται ή επιδεινώνεται με το μπάνιο,
  Βελτιώνεται ή επιδεινώνεται με το ξύσιμο
  Σε συγκεκριμένα σημεία
Δυσοσμία
Έλκη, χρόνια,
  Με έκκριμα,
  Ξηρά , με ανυψωμένα χείλη, επίπεδα, άτονα
  Επώδυνα ή μη , 
  Νεκρωτικά
ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Αναιμία,
  Μετά από αιμορραγία,
  Λόγω εξαντλητικής ασθένειας
Χρονιότητα,
Σωματική αδυναμία, ατονία
Αιμορραγία, από τα στόμια του σώματος
Φλεγμονή, αδένων, αρθρώσεων
Απώλεια αίματος, απώλεια σωματικών υγρών
Δυσοσμία σώματος
Περιοδικότητα, την ίδια ώρα εμφανίζονται τα συμπτώματα , κάθε ημέρα, κάθε δεύτερη ημέρα, …..κάθε εβδομάδα, κάθε μήνα
Αργή εκδήλωση συμπτωμάτων
Οίδημα,
  Γενικευμένο, 
  Στα προσβεβλημένα μέρη
Οίδημα αδένων, 
  Με φλεγμονή,
  Με σκλήρυνση,
  Απίσχνανση
Ουραιμία
Τραύματα, 
  Αργή επούλωση,
  Πυορρούν,
  Εξέλκωση

ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Οι δύο τρόποι προσέγγισης παρουσιάζουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.
1) Η διαγνωστική προσέγγιση με γνώμονα την ανάλυση της ιδιοσυγκρασίας του ζώου και τελικό στόχο τη χορήγηση του similimum (ομοίου φαρμάκου) μας δίνει τη δυνατότητα: α) να επιτυγχάνουμε την ολιστική προσέγγιση και αντιμετώπιση του ζώου, σύμφωνα με τους ομοιοπαθητικούς κανόνες, β) να χορηγούμε ομοιοπαθητικό φάρμακο, ακόμη και αν δεν έχει εμφανισθεί κανένα σωματικό σύμπτωμα, και η λεισμανίωση αποτελεί μόνο εργαστηριακό εύρημα στο ζώο. Αυτού του είδους τα περιστατικά, είναι γεγονός, ότι μετά την ευαισθητοποίηση των ιδιοκτητών από τους κτηνίατρους, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, αυξάνονται συνεχώς, αποτελώντας ένα ποσοστό, σύμφωνα με την προσωπική μας εμπειρία, που κυμαίνεται στο 30% των υπό θεραπεία ζώων. Η δυνατότητα χορήγησης ομοιοπαθητικού φαρμάκου σε περιστατικά, τα οποία δεν εμφανίζουν συμπτωματολογία, είναι σημαντικό πλεονέκτημα, διότι έχουμε τη δυνατότητα να προσεγγίσουμε και ομοιοπαθητικά τον οργανισμό, ο οποίος ήδη βρίσκεται σε διαταραχή της ομοιοστασίας, σύμφωνα με τα ανοσολογικά δεδομένα. 
Μειονέκτημα αποτελεί σε κάποιες ιδιοσυγκρασίες η μη άμεση ανταπόκριση του οργανισμού στο ομοιοπαθητικό φάρμακο. Η καλή γνώση του χρόνου δράσης κάθε ομοιοπαθητικού φάρμακου μας βοηθά στην εξάλειψη του μειονεκτήματος αυτού. 
Επίσης μειονέκτημα αποτελεί η ανεπάρκεια στοιχείων και η μη συνεργασία ιδιοκτήτη ζώου και κτηνιάτρου, έτσι ώστε το ιδιοσυγκρασιακό ομοιοπαθητικό ιστορικό να είναι ελλιπές και να μη μπορεί να γίνει ορθή ομοιοπαθητική συνταγογράφηση. 
Η υποκειμενικότητα στην αξιολόγηση των στοιχείων από τον κτηνίατρο αποτελεί επίσης ένα άλλο μειονέκτημα, το οποίο θα πρέπει να αναφερθεί.
2) Κατά τον ομοιοπαθητικό τρόπο διαγνωστικής προσέγγισης αποκλειστικά μέσα από τα σωματικά συμπτώματα, πλεονεκτήματα είναι: α) η δυνατότητα χορήγησης φαρμάκων που θα ανακουφίσουν άμεσα τα συμπτώματα αυτά, β) η πλέον εύκολη καταγραφή των συμπτωμάτων και γ) η μείωση της πιθανότητας υποκειμενικής αξιολόγησης των στοιχείων. 
Μειονεκτήματα αποτελούν: α) η μη δυνατότητα ομοιοπαθητικής διάγνωσης και συνταγογράφησης φαρμάκου σε ζώα θετικά εργαστηριακά, αλλά χωρίς σωματικά συμπτώματα. β) η μη ολιστική ομοιοπαθητική προσέγγιση.
Είναι γνωστό, ότι η λεισμανίωση είναι νόσημα χρόνιο και επίμονο. Η ομοιοπαθητική μεθοδολογία διδάσκει, ότι συχνή επανάληψη ομοιοπαθητικών φαρμάκων σύντομης δράσης σε χρόνια νοσήματα, θα καταστήσει δύσκολη την εκ νέου ομοιοπαθητική διαγνωστική προσέγγιση, διότι θα υπάρξει απλή προσωρινή ανακούφιση των συμπτωμάτων και καταπίεση της ασθένειας σε βαθύτερα και σημαντικότερα επίπεδα του οργανισμού, σύμφωνα πάντοτε με την ομοιοπαθητική θεωρία και θεραπευτική, μη οδηγώντας σε ομοιοπαθητική θεραπεία του ζώου.
Η εμπειρία και η ομοιοπαθητική κατάρτιση του κτηνιάτρου παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιλογή της μεθόδου διαγνωστικής προσέγγισης. Είναι γεγονός ότι μπορούν να συνδυασθούν οι δύο μέθοδοι και έχει εφαρμοστεί αυτό.
Ο κτηνίατρος, εκτιμώντας την παρούσα εικόνα κάθε ασθενούς ζώου, οφείλει να το ανακουφίσει άμεσα και να επιτρέψει σε αυτό να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του, ταυτόχρονα να προσπαθήσει να το ενισχύσει ουσιαστικά με το ομοιοπαθητικό φάρμακο, το οποίο θα επιλέξει, δίνοντας στο ζώο τη δυνατότητα να βρεθεί σε κατάσταση ομοιοστασίας ταχύτερα, μονιμότερα και ολιστικά σύμφωνα με τους ομοιοπαθητικούς κανόνες.
 Η λεισμανίωση, ως νόσημα, ίσως στο μέλλον να μην αποτελεί πρόβλημα, αν δοθεί η δυνατότητα στον ξενιστή σκύλο να συμβιώσει αρμονικά με το παράσιτο, αναπτύσσοντας αμοιβαίες σχέσεις ανοχής, έτσι ώστε να μη διαταράσσεται πλέον η ομοιοστασία του.
Η καλύτερη κατανόηση, με τη μελέτη των ιδιοτήτων και της συμπεριφοράς σε όλα τα επίπεδα του ξενιστή, αλλά και του παρασίτου και ο σεβασμός στις ιδιαιτερότητές τους, ίσως μας οδηγήσει στη λύση του προβλήματος, το οποίο δημιουργείται από τη μη επιτυχημένη συνύπαρξη του παρασίτου της λεισμάνιας με το σκύλο μέσα στο ανοιχτό φυσικό σύστημα.

SUMMARY
Diagnostic approach of the dog's leishmaniosis in Homeopathy

Key- words: Homeopathic approach, idiosyncratic characteristics, symptom's modalities, leishmaniosis

Τhe scientific community is obliged to avoid isolation and to contribute not only the knowledge but the maintenance of unity as well.
In the case of leishmaniosis controversy has always existed and will continue to exist. However this condition also constitutes a point of converging of approaches because of the multi-systematic attack of the animals' organism by the protozoon.
The homeopathic approach considers disease as a disturbance of the dynamic balance of the organism (homeostasis).
The parasitic invasion disturbs the homeostasis of the host and forces him to develop defense mechanisms. These mechanisms, governed by the rules of immunology, are simultaneously influenced by the idiosyncrasy of the animal, which constitutes the touchstone in the manifestation of diverse symptoms in the animals suffering of leishmaniosis. 
In homeopathy, the application of fundamental principles in the compiling the case history offers two methods of approaching the animal in an holistic way: a) the specific idiosyncratic characteristics of the animal are taken into consideration, and b) the symptoms manifested by every system of the animal and their modalities are recorded and analyzed according to the homeopathic approach to symptomatology (repertory).
Both methods present advantages and disadvantages. The experience and the scientific background of the veterinarian play a significant role in the appropriate method of homeopathic approach.

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Allen T.F., The Encyclopedia of pure Materia Medica, New Delhi, India, B.Jain Publishers Pvt.ltd,1995, Vol. VII
2. Boericke W., Homeopathic Materia Medica and Repertory, New Delhi,India, B.Jain Publishers Pvt.ltd,1995
3. Βυθούλκας Γ., Η νέα διάσταση στην Ιατρική, Αθήνα, Εκδόσεις Μαραθιά 2000

4. Clarke J.H., A dictionary of Practical Materia Medica, New Delhi,India, B.Jain Publishers Pvt.ltd,1995, Vol.II
5. Kent J.T. Repertory of the Homeopathic Materia Medica, New Delhi,India, B.Jain Publishers Pvt.ltd, 1995
6. Kent, J.T. Lectures on Homeopathic Materia Medica, New Delhi,India, B.Jain Publishers Pvt.ltd, 1995
7. Λουκάκη Κ. Πρακτικά 5ου Πανελλήνιου Κτηνιατρικού Συνεδρίου Κτηνιατρικής Μικρών Ζώων, σελ.506-519, Αθήνα, Έκδοση Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας, 1999
8. Loukaki K., Kirkilessi G., Diaku Anastasia, Haralabidis St., Procceedings Mondial Vet, page 57, Lyon, 23-29 September 1999
9. Ortega P.S. Notes on the miasms, New Delhi, National Homeopathic Pharmacy, 1980

10. Paschero T.D. Homeopathy, England, Beaconsfield publishers ltd, 2000

11. Χαραλαμπίδης Σ., Ανοσολογία Παρασιτώσεων, Θεσσαλονική ,1998, University Studio, Press

12. Χαραλαμπίδης Σ., Πρωτοζωλογία, Θεσσαλονική,1998, University Studio, Press

13. Χαραλαμπίδης Σ., Ιστοσελίδα : http://users.auth.gr/halara/